Şaşırdığımızda göz bebeklerimiz neden büyüyor? Bilim insanlarından dikkat çeken açıklama

Brown Üniversitesi’nden nörobilimci Matt Nassar ve ekibi, şaşırma anında göz bebeklerinin genişlediğini ve bu durumun beynin “yenileme” moduna geçişine işaret ettiğini ortaya koydu. Çalışma, göz bebek ölçümleriyle beyin dalgalarını izleyerek, beklenmedik bir olayın beyin içinde yeni bir duruma geçişi tetiklediğini gösterdi.

Araştırmada 63 sağlıklı yetişkin gönüllü, ekranda sıralı renk görüntüleri izledi. Katılımcılardan önceki renkleri hatırlamaları ve sonraki rengin tahmini istenildi. Beklentileri aksatan bir renk gösterildiğinde göz bebekleri genişledi ve EEG’de belirli dalgalar artış gösterdi. Bu artış, beynin önceden oluşturduğu beklentilerin “sıfırlanması”na ve yeni bir duruma geçişine işaret ediyordu. Aynı zamanda, göz bebek genişlemesiyle birlikte beyin dalgalarında meydana gelen değişikliklerin, öğrenme davranışlarını da etkilediği bulunmuş; beklenmedik görüntülerle karşılaşan katılımcılarda tahmine bağlılık azaldı.

Nassar, bu tepkinin beyinde locus coeruleus adı verilen küçük nöron kümesinin etkinliğinin artmasıyla ilişkili olduğunu belirtti. Locus coeruleus, savaş‑ya‑kaç tepkisine bağlı noradrenalin salınımının başlıca kaynağıdır ve göz bebek genişlemesiyle eş zamanlı olarak EEG’deki dalga değişikliklerine katkıda bulunur. Çalışma, şaşırmanın sadece anlık bir tepki olmadığını, beynin beklentileri güncelleyerek yeni bilgilere daha hızlı adapte olabilmesi için bir “temiz sayfa” oluşturduğunu ortaya koydu.