Araştırma ortaya koydu: Vücuttaki organlar farklı hızlarda yaşlanıyor

Avusturya Bilimler Akademisi CeMM Moleküler Tıp Araştırma Merkezi ve Viyana Üniversitesi Ludwig Boltzmann Ağ Tıbbı Enstitüsü, Genotip‑Doku İfadesi Projesi (GTEx) kapsamında 983 kişiden toplanan 40 farklı doku türünü inceleyerek yapay zeka destekli “tissue clock” modelleri geliştirdi. 25 712 yüksek çözünürlüklü görüntü, toplamda yaklaşık 480 milyon görüntü parçası oluşturdu; AI modelleri doku görünümünü en çok etkileyen faktörün yaş olduğunu ortaya koydu ve her organın mikroskobik yapısından biyolojik yaş tahmini yapabildi. Ortalama hata payı 4,9 yıl olarak belirlendi ve tahmin edilen biyolojik yaş, telomer kısalması, doku hasarı ve kronik hastalık sayısıyla ilişkili çıktı.

Araştırma, akciğer, böbrek, pankreas ve böbreküstü bezinde 20‑40 yaşları arasında hızlanmış yaşlanma belirtileri tespit etti; bazı dokularda ise değişimler daha karmaşık seyrediyor ve belirgin değişiklikler ileri yaşlarda ortaya çıkıyor. Rahimde menopoz döneminde gözlemlenen belirgin bir değişim rapor edildi. Böbrek yetmezliği çok sayıda dokuda hızlanmış yaşlanma sinyalleriyle, diyabet ise özellikle pankreasın yaşlanmasını tetikledi.

Kan örneklerinden elde edilen gen aktivitesi profilleriyle geliştirilen modeller, Alzheimer, Crohn, kistik fibroz, vaskülit, diyabet ve inme gibi hastalıklarla ilişkili yaşlanma örüntülerini ortaya çıkardı; Alzheimer hastalarında en güçlü sinyal beyin dokusunda, Crohn hastalarında ise sindirim sisteminin farklı bölümlerinde görülüyor. Çalışma Nature Medicine dergisinde yayımlandı.