Dünya teknoloji piyasasında yangın var arkadaşlar. Yapay zeka yarışı o kadar hızlandıki, gözlerimizin önünde bir çip krizi büyüyor. Dizüstü bilgisayardan akıllı telefona, oyun konsolundan otomobile kadar herşeyin fiyatı artıyor. Peki ne oluyor? Bakın anlatayım.
Olayın özü şu: Küresel bellek çipi darlığı yaşanıyor ve bu duruma “RAMaggedon” adı veriliyor. Yani RAM bileşenlerinden yola çıkılarak konmuş bir isim. Kıyamet gibi bir şey yani. Samsung Electronics’in Finans Direktörü bu hafta açıklama yaptı ve dediki dijital verileri depolayan mikroçiplerdeki tedarik sıkıntısı 2027’de muhtemelen daha da derinleşecek. Hemde 2028 boyunca devam edecek. Yani daha çook yolumuz var.
Şimdi bu kriz neden çıktı derseniz… Sebebi belli. Yapay zeka araçlarının eğitimi ve çalıştırılması için yüksek bant genişlikli belleğe yani HBM’e çok ciddi bir talep var. Çip üreticileri de kar marjlarını artırmak için üretim kapasitelerini bu gelişmiş bellek türüne kaydırdı. Sonuç mu? Normal RAM ve DRAM tarafında tedarik darlığı başladı. İnanılır gibi değil ama fiyatlar uçtu.
Hong Kong’daki Wan Chai Computer Centre’da durum vahim. In-Technology Services’in yöneticisi Wade Lam, dükkanındaki fiyat listesinin yanına krizle ilgili haber kupürleri asmış. Adamlar ne yapıyor? Süreci bilmeyen müşterileri bilgilendirmeye çalışıyorlar. Yani “Bakın fiyatlar neden arttı, kabahat bizde değil” diyorlar. Garip bir dönemden geçiyoruz.
Aynı merkezdeki Videocom Computer şirketinin yöneticisi Ken Tam’ın söyledikleri daha da vahim. Fiyat artışları eylül ayında başlamış ve o günden bu yana iş hacimleri yarı yarıya düşmüş. Düşünün, 16 gigabaytlık bir RAM önceden 300 ila 400 Hong Kong dolarına satılıyordu… Şimdi ne oldu biliyor musunuz? 1500 Hong Kong dolarına fırlamış. Yani yaklaşık 40-50 ABD dolarından 200 dolara çıkmış. Hesaplayın artık.
Tam’ın yorumu da çok yerinde. Diyorki “Fiyatlar aniden bu kadar yükseldiğinde müşterilerde psikolojik bir bariyer oluşuyor. Gerçekten ihtiyaçları varsa satın alıyorlar; aksi takdirde beklemeyi veya standartlarını düşürerek daha düşük performanslı bir bellek çipi almayı tercih ediyorlar.” İşte sokaktaki gerçek bu. İnsanlar artık ne alacaklarını şaşırmış durumda.
Tayvan merkezli pazar araştırma şirketi TrendForce’un analisti Ellie Wang’ın verdiği rakamlar akıllara zarar. Bilgisayar ve akıllı telefonlar için kullanılan bellek fiyatları bir yıl öncesine kıyasla yaklaşık beş ila altı kat artmış. Beş ila altı kat beyler! Bunu bir düşünün. Geçen yıl 100 liraya aldığınız ürün artık 600 lira. Normal mi? Değil tabiki.
Bu krizden kimler karlı çıkıyor derseniz… Elbette büyük üreticiler. Yapay zeka alanındaki talep patlaması dünyanın en büyük üç bellek çipi üreticisi olan Güney Koreli Samsung Electronics ve SK hynix ile ABD merkezli Micron’un karlarında ve hisse değerlerinde ciddi artış sağlamış. Yani bir taraf kazanıyor, bir taraf kaybediyor. Her zamanki düzen…
Dördüncü sıradaki ChangXin Memory Technologies yani CXMT ise pazartesi günü Şanghay’da borsaya kote olmuş. Hatta Çin ana karasının en değerli şirketi konumuna yükselmiş. Omdia kıdemli baş analisti James Zhao’ya göre sektöre görece yeni giren CXMT, ileri teknoloji kulvarında lider üreticileri takip ediyor. Ama işin ilginç yanı şu: Zhao, geleneksel RAM ve bilgisayarlarda kullanılan DRAM türü açısından bakıldığında mevcut arz kısıtlı piyasa koşullarının CXMT’ye “sonra gelen avantajı” sağlayabileceğini söylüyor. Neyse, orası ayrı bir mesele.
Gelelim tüketicilere. Hong Kong’da yatırım bankacılığı yapan Henry Wong adında bir vatandaş, daha yüksek özelliklere sahip yeni bir bilgisayar satın almak yerine eski dizüstü bilgisayarının RAM kapasitesini yükseltmeyi tercih etmiş. Wong diyorki “Belleği yükselttikten sonra bilgisayarın gerçekten çok akıcı çalıştığını gördüm ve yeni bir bilgisayar alma isteğim ortadan kalktı.” Bakın bu da bir çözüm. Ama herkes bu kadar şanslı değil tabi.
Uyarılar bununla bitmiyor. Otomobil üreticileri de araç içi bilgisayar sistemlerinde yükselen maliyetlerle karşı karşıya olduklarını ve bu durumun yakın zamanda yeni araç fiyatlarını yukarı çekebileceğini belirtiyor. Yani sırada otomobil var. Düşünsenize, çip krizi yüzünden araba fiyatları da artacak. Vatandaşın cebi yanıyor.
Japonya’nın başkenti Tokyo’daki teknoloji merkezi Akihabara’da durum hiç farklı değil. Belçikalı grafik tasarımcısı ve özel bilgisayar imalatçısı Charles Brousse, RAM, ekran kartı ve anakart fiyatlarının aşırı düzeylere ulaştığını söylüyor. Brousse maliyetler yüzünden önceden sistem kurmak için parça satın almıyormuş. “PC & Chill” adını verdiği hizmet kapsamında müşterilerinin kendi satın aldığı parçaları monte ediyormuş. Yani riski müşteri alıyor.
Tokyo’da balayında olan Brousse’un çip darlığıyla ilgili söyledikleri de düşündürücü. Bu durum insanları 10 yıla kadar kullanılabilen masaüstü bilgisayarlar yerine daha ucuz dizüstü bilgisayarlara yönlendiriyormuş. Brousse diyorki “Bunun iyi bir şey olduğundan emin değilim; insanlar sonuçta daha kısa ömürlü ürünler satın alıyor ve bu da bir tüketim döngüsünü besliyor.” Adam haklı tabi. Hem ekonomik hem çevresel açıdan sıkıntılı bir durum.
Tasarımcı ayrıca sürecin yapay zekadaki “spekülatif balon” tarafından tetiklenmesinin rahatsızlık verici olduğunu söylüyor ve ekliyor: “Mesleğim gereği grafik tasarımcı olduğum için yapay zekanın mesleğim üzerinde doğrudan bir etkisi bulunuyor.” Yani bu kriz sadece cüzdanları değil, meslekleri de tehdit ediyor. İşte böyle arkadaşlar…
Bakın, bu RAMaggedon dalgası dalga dalga yayılıyor. Önce bilgisayar parçaları zamlandı, sonra hazır bilgisayarlar, şimdi sırada otomobil var. Uzmanlar 2027’de durumun derinleşeceğini 2028’e kadar süreceğini söylüyor. Yani ucuzluk yok. Peki bu kriz nereye kadar gidecek? İnsanların cebi bu yükü ne kadar kaldıracak? Hep birlikte göreceğiz. Gelişmeleri takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
Fiyatlar uçmadan bu yazıyı görüp RAM stokladım, iyi ki okumuşum.