Avrupa Birliği (AB), ABD ve Çin’in ardından yapay zeka yarışında elini çabuk tutmanın peşinde. Koca kıta, dev bir hamleyle 7 adet yapay zeka dev tesisi kuracak. Bunun içinde 10 milyar euro var kardeşim, yani kabaca 11.5 milyar dolar. Avrupa Komisyonu’ndan yapılan açıklamaya göre, bu projelerle en az 20 milyar euroluk özel yatırım çekilmesi hedefleniyor.
Yani işin özü şu: AB, “Bizde teknoloji üretimi geri kalmasın” diyor. Önceden 5 tane tesis planlanıyordu ama üye ülkelerden o kadar yoğun ilgi geldi ki, sayıyı 7’ye çıkardılar. Bu tesislerde neler yok ki… Gelişmiş yapay zeka işlemcileri, yazılımları, bulut teknolojileri, yüksek hızlı bağlantılar ve koskoca veri merkezleri bir araya gelecek.
Düşünsenize, daha önceden 19 tane yapay zeka fabrikası kurulmuş degişik AB ülkelerinde. Şimdi bunlara 7 tane daha eklenecek. Yani ağ büyüyor, teknoloji üretimi hızlanıyormuş gibi… Reuters’ın geçtiği habere göre, AB’nin teknolojiden sorumlu Komisyon Üyesi Henna Virkkunen de konuşmuş. “Yapay zeka gelişimi hızlanırken, bu dev tesislerdeki hesaplama gücüne erişim Avrupa için stratejik bir zorunluluk” demiş.
10 milyar euro kamu desteği var işte. Ama bu yetmez, özel sektöründe cebinden en az 20 milyar euro çıkması bekleniyor. Sanayi liderliğinde yürütülen bu girişim, AB ve ulusal fonlarla destekleniyor. Yani devlet ve özel sektör el ele vermiş, yapay zeka için kafa patlatıyor.
Peki kimler yararlanacak bu tesislerden? Start-up’lar, ölçeklenen şirketler, küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ), sanayi, akademi ve kamu kurumları… Yani herkes. Bunlar gelişmiş yapay zeka modellerini eğitecek, çıkarım yapacak, ince ayar yapacak. Altyapı erişimi sağlanacak yani.
AB kuralları ve değerleri önemli tabi. Bu tesislerde üretilen teknolojiler, veri koruma, güvenlik, emniyet ve etik standartlarına uygun olacak. Yani keyfe keder takılma yok. Konsorsiyumlar veya özel amaçlı şirketler (SPV) ihale sürecine başvurabilir.
Tesisler tek bir ülkede olabileceği gibi, sınır ötesi mimarilerle birden fazla ülkeyi de kapsayabilir. Yani dağıtılmış yapay zeka hesaplama tesisleri aracılığıyla sınır tanımayacak. Başvurular rekabetçi bir değerlendirmeden geçecek. EuroHPC JU ve üye ülkeler seçilen tesislerden hesaplama erişim süresini ortaklaşa tedarik edecek.
18 üye ülke, EuroHPC JU ile ortak tedarik anlaşması imzalamış. Bunlar arasında Almanya, Çekya, Danimarka, Estonya, Fransa, Finlandiya, Hırvatistan, Hollanda yer almıyor ama İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Yunanistan, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Portekiz ve Slovakya var. Yani tam liste bu.
İki geliştirme aşaması var. Birinci grup, en fazla dört projeyi destekleyecek. Her bir proje ilk aşamada 100 milyon euroya kadar, ikinci aşamada ise 400 milyon euroya kadar ilave AB finansmanı alabilecek. Seçilen her tesis, Avrupa’nın şu anki en güçlü yapay zeka fabrikasındaki işlemci gücüne denk donanım kuracak. İkinci aşamada bu kapasite üç katına çıkarılacak.
İkinci grupta ise en fazla üç proje var. Bunlar ilk aşamada 200 milyon euroya kadar, ikinci aşamada ise 800 milyon euroya kadar ek fon alabilecek. Bu gruptaki tesisler, Avrupa’nın en güçlü yapay zeka fabrikasının iki katı işlemci gücüyle çalışacak. İkinci aşamada kapasite dört katına yükselecek.
Gelişmiş yapay zeka, çok özel donanımlara dayanıyor. Küresel ölçekte kullanım hızlanırken, Avrupa’nın kendi altyapısına sahip olması kritik. Ayrıca konsorsiyumlar, Avrupa’daki veya benzer düşüncedeki ülkelerdeki donanım sağlayıcılarından tedarik yapabilecek. Hatta bir kısmı Avrupalı start-up’lara ayrılacak.
Komisyon ayrıca AMD, Nvidia ve Qualcomm’la niyet mektubu imzalamış. AB-ABD ticaret mutabakatının devamı olarak bu anlaşmalar, çiplere ve donanımlara kesintisiz erişim sağlayacak. İhale süreci 12 Kasım 2026’da kapanıyor. Değerlendirme sonrası kazananlar 2027 başında açıklanacak. İnşaat 2027’de başlayacak ve tesisler sözleşme imzasından itibaren en fazla 18 ay içinde faaliyete geçecek.
Bakalım bu dev yatırım Avrupa’yı yapay zeka yarışında öne geçirecek mi? Gelişmeleri takip ediyoruz…
Kaynak: Orijinal Haber
